کمیسیون یاددهی یادگیری

تبدیل چوب به لایه های نازک و سپس چسب زدن و قرار دادن آنها بر روی یکدیگر از لحاظ اقتصادی و جلوگیری از اسراف و تبذیر در مصرف چوب مهم است.  اگر چه ساخت هنری چوب های لایه ای در ایران از زمان های گذشته معمول است، ولی تهیه صنعتی تخته لایه سابقه خیلی طولانی ندارد و اولین کارخانه تولید روکش و تخته چند لایه در سال 1344(ه. ش ) در رشت آغاز به کار کرد و در حال حاضر اکثر کارخانجات صنایع چوب اقدام به تولید تخته لایی و روکش کرده اند که مهمترین این واحدها عبارتند از:

- نکا چوب و شهید رجایی(ساری)
- چوکا گیلان (بندر انزلی)
- روکش چوبی ایران (قزوین)

تعریف تخته لایی:

تخته لایه عبارت است از چند لایه چوب نازک (روکش) که پس از چسب زنی به طور متقاطع روی همه موارد قرار می گیرند و از طریق فشار و حرارت دادن به هم می چسبند.

انواع لایه در تخته لایه:

هر یک از ورقهای چوبی یک تخته چند لایه را لایه می نامند که ممکن است یک تکه باشد و یا از چند قسمت تشکیل شده باشد ودارای انواع زیر است :

لایه خارجی (نمایی):

این لایه دو سطح بیرونی تخته را می پوشاند و معمولاً از لایه های مرغوب و درجه یک تهیه می شود.

لایه مرکزی (مغز):

این لایه کاملا ًدر وسط لایه های دیگر قرار دارد که از یک یا چند ورقه روکش به هم چسبیده درست شده است و اغلب از لایه های کم عرض و درجه دو استفاده می شود. گاهی لایه مرکزی ممکن است از چند قطعه چوب طویل ( به طول تخته ) و باریک ( به عرضهای مختلف) که در کنار همه موارد به وسیله چسب به هم متصل شده باشد که در اصطلاح تخته لایه ردیفی نامیده می شود. همچنین لایه مرکزی ممکن است از تخته خرده چوب، تخته فیبر، چوب پنبه، اسفنج فشرده و غیره تشکیل شده باشد.

لایه میانی: بین لایه مرکزی و خارجی قرار دارد و بیشتر نقش مقاومت و توازن نیروها را ایفا می کند. این لایه را می توان در تخته چند لایه های بیش از سه لایه یافت.

گونه های چوبی مورد مصرف در تخته چند لایه:

به طور کلی گونه های مورد استفاده این صنعت در ایران و جهان عبارتند از: راش، افرا، توسکا، گردو، نمدار، گونه های پهن برگ، و گونه های پهن برگ وارداتی مانند: سامبا، آکاژو، آکومه، ماهاگونی، وگونه های متداول در جهان عبارتند از: دوگلاس، پیسه آ، ساپن، ملز، و اکالیپتوس.

انواع تخته لایه

تخته لایه دراز تار: تخته ای است که جهت الیاف لایه خارجی آن موازی طول ( درازی) تخته باشد.
تخته لایه پهنا تار: تخته ای است که جهت الیاف لایه های خارجی آن موازسی عرض تخته باشد.
تخته لایه متغادل: تخته ای است که در آن لایه های قرینه نسبت به لایه مرکزی ( مغز) دو به دو از یک گونه و با یک ضخامت باشد.
تخته لایه مطبق: تخته ای است که تمام الیاف لایه های و احتمالاً مغز آن موازی با الیاف لایه خارجی است.
تخته لایه اختر تار: تخته ای است که لایه های آن چنان روی هم گزارده شده اند که الیاف آن به شکل ستاره در آید.
تخته لایه با مغزی تخته خرده چوب مجوف (سوراخ دار): تخته ای است که مغز آن دارای سوراخ های گوناگونی باشد.
تخته لایه مختلط: تخته ای است که مغز آن یا بعضی از لایه های آن از مواد دیگری بجز لایه چوبی و یا چوب یکپارچه باشد. این تخته چند لایه ها حداقل دو لایه در طرفین مغز دارد و الیاف عمود بر یکدیگر است.
تخته لایه قالبی: تخته لایه ای است که در اثر فشار به شکل معینی در بیاید و مسطح نباشد.
تخته لایه همگن: تخته ای است که همه لایه های آن از یک گونه چوب ساخته شده باشد.
تخته لایه ناهمگن: تخته ای است که همه یا تعدادی از لایه یا مغز آن از گونه های مختلف چوب ساخته شده باشد.

استاندارد و درجه بندی تخته چند لایه :

درجه بندی تخته چند لایه را بر اساس خوبی و بدی سطح درجه بندی می کنند. کیفیت لایه خارجی به اندازه و فراوانی معایبی از قبیل : گره، ترک، و تغییرات رنگ آن بستگی دارد که به این ترتیب به پنج گروه ( درجه) N ( با کیفیت عالی)،A (حداکثر دارای 3 عیب و گره)، B (حداکثر دارای 6عیب و گره)، C (حد اکثر دارای 9عیب و گره) و D ( با کیفیت پایین) تقسیم می توان کرد.

به طور کلی تخته چند لایه به 3 و5 و7 و12و15و18 لایه وگاهی اوقات 6 و8 لایه وجود دارد که خود به دو دسته سنباده شده و سنباده نشده تقسیم می شود.

 موارد مصرف تخته چند لا

کارهای ساختمانی: دیوارها، سقف، پوشش کف، استفاده می شود.
کارهای صنعتی: از این محصول به عنوان عایق صوتی،حرارتی و الکتریکی می توان استفاده کرد مانند: هواپیما سازی، سالن های صدا بر داری، واگن سازی.
مصارف دیگر: جعبه سازی، میزو صندلی، سورتمه سازی و موارد دیگر.